Connect with us

What are you looking for?

KIẾN THỨC

Một số thuật ngữ cần nắm vững khi thực hiện hát live

Khi tập/trình diễn chung với band nhạc, chắc hẳn nếu chưa có kinh nghiệm bạn sẽ gặp rất nhiều vấn đề, đặc biệt là giao tiếp với band – những người lâu năm trong nghề, rất thường xuyên bạn sẽ gặp trường hợp dễ bị khớp bởi vì họ nói chuyện với nhau bằng những thuật ngữ rất ngắn gọn rồi chơi với nhau “ngọt xớt” trong khi đó bạn không hiểu họ đang nói gì để thích nghi theo, dẫn đến mất thời gian giải thích. Do đó, trong bài viết hôm nay, chúng tôi sẽ giới thiệu với các bạn một số thuật ngữ thường dùng khi trình diễn live trên sân khấu.

“Tutti”

“Tutti”là một từ của tiếng Ý, nghĩa là tất cả với nhau (all hoặc together), từ này trái ngược với Soloist (chỉ một mình), lúc này, nguyên dàn (section) sẽ chơi cùng nhau. Trong thực tế, Solo và Tutti thường đi chung với nhau và hỗ trợ cho nhau, ví dụ một người composer viết ra một bài nhạc, ông ta muốn violin đi trước, sau đó tới cello, sau đó tới contrabass và trong lúc này nguyên dàn phía sau im lặng để 3 cây này Solo trước, sau đoạn solo đó thì nguyên dàn nhạc sẽ chơi với nhau và lúc này sẽ gọi là “Play in Tuttis”. Sở dĩ Solo và Tutti hỗ trợ cho nhau vì solo sẽ giúp cho bản nhạc bắt đầu “mềm mại” hơn, hoặc giúp cho bài nhạc có những đoạn lắng lại, còn Tutti sẽ giúp cho bài nhạc hoành tráng hơn, dày hơn và tạo điểm nhấn hơn.

Organ hay Keyboard?

Chắc hẳn rất nhiều lúc bạn người ta gọi cây đàn điện tử giống piano, có nhạc tự động, giả được nhiều thứ nhạc cụ khác nhau,…là Organ, nhưng nhiều khi bạn nghe trên truyền hình ở các chương trình gameshow chẳng hạn, MC giới thiệu “Keyboard: Nguyễn Văn A”, vậy cuối cùng “nó” là Organ hay Keyboard?

Nào, bây giờ hãy search google từ khóa “Organ” và click sang phần hình ảnh xem, lần lượt click vào một số hình, các bạn sẽ thấy sự khác biệt giữa Organ ở nước ngoài và Organ ở Việt Nam hay gọi.

Thật sự, Organ là tên chung từ cây Đại Phong Cầm (Pipe Organs) ra đời ở Hy Lạp cổ đại, được sử dụng trong các nhà thờ. Đàn được cấu tạo từ nhiều ống lớn, âm thanh được phát ra khi không khí đi qua ống và nén lại, được điều khiển bằng bàn phím và pedal để phát ra âm thanh. Ngoài Pipe Organ dùng trong nhà thờ, người ta còn cải tiến và tạo ra nhiều loại Organ khác phù hợp với nhu cầu riêng như Chamber Organs (dùng cho gia đình), Cinema Organs (dùng đánh live nhạc phim), Reed Organs, Chord Organs. Đến những năm 1930, người ta đã chế tạo ra được cây Hammond Organs, nó như một cây Pipe Organs nhưng sound tiếng được làm bằng điện tử với nhiều effect như tăng giảm âm lượng, ngân rung, điều chỉnh âm bồi (overtone) và có thể giả tiếng của các nhạc cụ khác.

Sau đó là sự ra đời của Clavichord, harpsichord vào thế kỷ thứ 18. Đến thế kỷ thứ 19, Piano ra đời, được xem như là một cuộc cách mạng lúc bấy giờ, tên thật của Piano là “Piano – forte” nghĩa là mạnh và nhẹ, khi chơi Piano, người chơi có thể tăng giảm lực đánh để tạo ra âm thanh to nhỏ, đanh hay ấm theo ý của mình.

Mãi đến đầu thế kỷ 20, Keyboard mới ra đời, thuật ngữ “keyboard” này ám chỉ đến các loại nhạc cụ phím điện tử hoặc synthesizer có bộ ampifier và loa bên trong. Giá của Keyboard từ rất rẻ đến rất đắt tùy thuộc vào tính năng được cài đặt như Touch (lực đánh), Pitch bend, Modulation, số lượng và chất lượng sound tiếng mô phỏng, …Hiện có nhiều hãng danh tiếng như Yamaha, Casio, Korg, Roland,… với chất lượng ngày càng cải tiến vượt trội.

“Sác – Ca – Tô” 

Có thể qua thời gian, một số người rút ngắn từ để dễ đọc hơn, nhưng từ này bắt nguồn từ tiếng Ý, viết đầy đủ là Staccato. Đây là cách hát ngắt, giật nảy, lúc này cơ hoành của bạn sẽ giật liên tục, trái ngược với cách hát này là Legato.

Tắc – xê

Từ này có thể là từ bạn nghe nhiều nhất, “anh ơi tắc – xê khúc này nha”. Bạn ú ớ vì không hiểu nó là gì???

Tắc – xê bắt nguồn từ tiếng La Tinh “Tacet” , có nghĩa là im lặng, nhưng sự im lặng này là im lặng tập thể, tất cả các nhạc cụ sẽ nghỉ chỗ này. Trong ký âm, những đoạn tacet như vậy sẽ được biểu diễn như hình dưới.

Nhạc “Beat”

Chắc hẳn từ trước tới giờ, nhiều bạn vẫn thường dùng từ Beat để chỉ cho phần nhạc đệm không lời? Thật sự, cách gọi này không chính xác, từ chính xác để chỉ phần nhạc đệm này là Instrumentals. Cũng nói thêm, Beat mang nghĩa là phách trong khuông nhạc, ví dụ trong nhịp 4/4 thì sẽ có 4 “beat” trong 1 khuông và mỗi “beat” sẽ tương ứng một note đen.

Intro – Out

Thuật ngữ này gặp rất nhiều khi bạn tập hoặc biểu diễn. Intro dịch ra là giới thiệu, trong trình diễn nó mang ý nghĩa là đoạn dạo đầu của band nhạc trước khi bạn vào hát. Ngược lại, Out là phần kết thúc của bài, nó không hẳn là đoạn out của chỉ band nhạc mà còn có thể out cùng với vocal hoặc chỉ đơn giản là một đoạn dằn “ngang xương” một cách bất ngờ.

Giang tấu

Nếu Intro và Out nói đến phần dạo đầu và phần kết thúc của bài nhạc, thì “giang tấu” là phần dạo giữa các lần hát khác nhau. Ví dụ bài hát của bạn có phần A (phiên khúc), B (điệp khúc), khi bạn hát A – B – nhạc – A – B, thì phần nhạc ở giữa này gọi là giang tấu, mở rộng ra giả sử bạn hát 10 lần 100 lần A – B thì giang tấu là phần nhạc giữa mỗi A – B đó.

Dàn Dây

Đây là một từ chỉ chung cho các loại nhạc cụ khác nhau là Violin, Viola, Cello, Contrabass. Các loại nhạc cụ này có điểm chung là đều được kéo bằng cần có dây để tạo ra âm thanh, vì thế khi đề cập đến việc chơi nguyên dàn nhiều cây khác nhau, để bớt rườm rà thì người ta gọi là dàn dây.

Mash – Up

Giả sử bạn muốn ráp nhiều bài lại với nhau để tạo ra một cái gì đó riêng thú vị hơn và tạo điểm riêng cho mình, thì việc ráp này người ta gọi là Mash – Up, nó giống như là “Liên khúc” chúng ta hay gọi.

Advertisement. Scroll to continue reading.
“Phiu” đi nào!

Từ  này, bạn có thể hiểu theo 2 cách là Fill và Feel.

Nếu bạn có cây đàn Keyboard, hãy nhìn vào nút báo trống giữa Ver A và Ver B sẽ có chữ Auto Fill. Fill trong trường hợp này sẽ có nghĩa là lấp đầy, người nghệ sĩ sẽ làm một điều gì đó để bài hát bớt đi sự rời rạc ở những đoạn dạo hoặc lắng đọng. Đối với ca sĩ, họ có thể hát thêm một đoạn nhạc đã tập với band nhạc hoặc đối với nhạc công họ có thể tutti hoặc đánh thêm 1 đoạn lead nào đó để bài nhạc kéo “mood” người nghe lên. Do đó, Fill thường mang tính chất lý tính nhiều hơn.

Đối với Feel, thì người nghệ sĩ sẽ nghiêng hơn về sự cảm nhận về cảm giác, ngoài việc làm lấp đầy như Fill thì họ sẽ đưa luôn cả cảm xúc của mình vào, người nghe sẽ cảm nhận được sự vui buồn, sự căm ghét hay thậm chí sự côn đồ trong những đoạn Feel này của họ. Hay nói cách khác, đối với Feel thì nó sẽ mang cảm xúc cá nhân nhiều hơn, và bạn sẽ chỉ cảm nhận được ở chính người nghệ sĩ đó mà thôi, dù một người khác học hỏi và hát theo nhưng chắc chắn bạn sẽ không thể cảm nhận được sự giống nhau giữa 2 người.

Nhưng cần lưu ý, việc Feel hay Fill này không phải muốn “sáng tác” như thế nào cũng được, mà nó cần sự ăn ý với band nhạc, hòa âm của band cũng như cần đúng với từng thể loại nhạc riêng, Feel/Fill của nhạc Jazz sẽ khác với EDM, sẽ khác với Pop hay Soul, vì vậy để có thể đa dạng trong các Feel/Fill, người ca sĩ cần phải am hiểu nhiều dòng nhạc và lịch sử của chúng để tránh “lấy râu ông này cắm cằm bà kia.

Qua bài viết này, bạn đọc đã có thể hiểu hơn phần nào một số thuật ngữ hay dùng trong việc trình diễn Live.

Cảm ơn quý độc giả đã theo dõi!

AdamMuzic